sobota, 15 grudnia 2018

O wolności w wierze w Evangelisches Stift w Tybindze


Evangelisches Stift w Tybindze zorganizował 12 grudnia spotkanie,którego tematem była wolność chrześcijan (Die Freiheit der Christen). Naszym gościem był prof. dr Volker Leppin, znany historyk Kościoła specjalizujący się w mediewistyce i czasach Reformacji. Expose obejmowało kwestie wolności w wierze ze szczególnym uwzględnieniem jej pojmowania przez Augustyna z Hippony, mistrza Eckharta, Marcina Lutra (m.in. w kontekście tezy 13 dysputy heidelberskiej i korespondencji Reformatora z Erazmem z Rotterdamu) i Dietricha Bonhoeffera.  Moderator spotkania Kamil Basiński dodatkowo podkreślił  znaczenie traktatu Doktora Lutra "O wolności chrześcijańskiej" z 1520 roku na przestrzeni lat. Uczestnicy pogawędki to studenci teologii ewangelickiej mieszkający zarówno w Bengel-Haus, jak i Ev. Stift i na terenie miasta. Ich pytania obejmowały zakres historii, etyki i teologii systematycznej. Wzajemny szacunek dla różnicy poglądów stanowił dobry fundament do wspólnej rozmowy. Gospodarze przygotowali słodki poczęstunek i napoje. Oby więcej takich rozmów!










poniedziałek, 10 grudnia 2018

Coraz mniej?


Odejście z Kościoła tzw. Kirchenaustritt jest badany przez Ewangelicki Kościół w Niemczech (EKD) od 1963 roku. W 1991, a więc po Zjednoczeniu Niemiec, liczył on sobie 29.202.442 członków, a w 2016 - 21.922.187. 8% parafian aktywnie udziela się na rzecz wspólnoty, 2-3% stanowią tzw. niezidentyfikowani członkowie, którzy nie identyfikują się z Kościołem w żadnym wymiarze i rozważają odejście. Co ciekawe, ten trend nie uległ zmianie od 1972 roku.

środa, 5 grudnia 2018

Słynni polscy luteranie – XIX wiek (część I)


Jan Jakub Gay (1801-1849) - polski architekt, reprezentant historyzmu, jako pierwszy w Warszawie architekt stosujący ozdoby architektoniczne z lanego żelaza i blachę cynkowaną do krycia dachów;

Joanna Neybaur (1802-1885) - zajmowała się działalnością dobroczynną, szczególnie opieką nad warszawskimi sierocińcami, była nazywana "matką sierot";

Wincenty Pol
Wincenty Pol (1807-1872) – poeta, geograf, kawaler Orderu Virtuti Militari;

Fryderyk Chopin (1810-1849) – kompozytor i pianista, przynależność religijna nie jest wyjaśniona w żadnej biografii artysty, wiadomo, że uczestniczył w nabożeństwach warszawskiej parafii św. Trójcy, co byłoby nietypowe dla katolika w tamtym czasie;

Konstanty Ordon (1810-1887) - oficer Wojska Polskiego, powstaniec listopadowy, W wierszu Reduta Ordona jego rzekomą śmierć opisał Adam Mickiewicz;

Karol Vetter (1810-1883) – właściciel największego browaru oraz destylarni, pierwszy na Lubelszczyźnie zaczął produkować piwo bawarskie;

Oskar Kolberg (1814-1890) - etnograf, encyklopedysta, folklorysta i kompozytor;

Herman Jung (1818-1890) – piwowar, pierwszy producent ekstraktu słodowego w Polsce;

Ludwik Jenike (1818-1903) -  publicysta, tłumacz, encyklopedysta, współzałożyciel i redaktor Tygodnika Ilustrowanego, tłumacz J. W. von Goethe;

Ludwik Spiess (1820-1896) – farmaceuta, przemysłowiec, prekursor przemysłu farmaceutycznego w Polsce;

Ludwik Adolf Neugebauer (1821-1890) - jeden z twórców polskiej i rosyjskiej ginekologii, wykładowca Szkoły Głównej w Warszawie, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, wynalazca nowych metod operacyjnych, opublikował ponad 175 prac z dziedziny ginekologii, pisanych w pierwszych latach po łacinie i po niemiecku, od 1850 także po polsku i pod koniec życia po rosyjsku, opatrzonych własnoręcznymi ilustracjami;

Teodor Hertz (1822-1884) – kompozytor muzyki lekkiej, tłumacz teatralny;


Bogumił Hoff (1829-1894) – krajoznawca, malarz, rysownik, propagator Wisły jako letniska;
 
Stanisław Brun (1830-1912) - warszawski kupiec i działacz społeczny;

Wojciech Gerson (1831-1901) - malarz, pejzażysta, przedstawiciel realizmu, historyk sztuki, tłumacz i pedagog;

Jan Kacper Heurich (1834-1887) – architekt, przedstawiciel eklektyzmu, projektował założenie spółdzielczych wspólnot budowlanych budujących tanie mieszkania robotnicze;

Emil Albert Wedel (1841-1919) – przemysłowiec, założyciela fabryki słodyczy E. Wedel;


Gustaw Arnold Fibiger (1847-1915) - budowniczy fortepianów, przemysłowiec, założyciel Fabryki Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu (1878);

Emil Sokal (1851-1928) – kierownik budowy kanalizacji i wodociągów w Warszawie;

Jan Rosen (1854-1936) – malarz, wśród jego dzieł znajdują się  sceny batalistyczne z czasów napoleońskich i powstania listopadowego oraz obrazy rodzajowe z ulubionym motywem jeźdźców i koni.
 

sobota, 1 grudnia 2018

Teza miesiąca - Teza 25


25 - Ta sama moc, jaką w ogólności ma papież nad czyśćcem, przysługuje w szczególności każdemu biskupowi i duchownemu w jego okręgu albo parafii.

niedziela, 25 listopada 2018

wtorek, 20 listopada 2018

Polscy luteranie a stosunek chrześcijan do Żydów


Kościół Ewangelicko-Augsburski (luterański) w RP zajął oficjalne stanowisko w kwestii relacji judeochrześcijańskich i pism Marcina Lutra o Żydach:


STANOWISKO SYNODU KOŚCIOŁA EWANGELICKO-AUGSBURSKIEGO W RP DO DOKUMENTU LEUENBERSKIEJ WSPÓLNOTY KOŚCIOŁÓW DOTYCZĄCEGO STOSUNKU CHRZEŚCIJAN DO ŻYDÓW

"Kończący się wiek XX i zarazem drugie tysiąclecie, które w cywilizacji zachodniej liczone jest od narodzin Jezusa z Nazaretu, skłaniają do refleksji nad czasem, który przeminął i czasem, który jest jeszcze przed nami. W tej refleksji towarzyszy nam wiara, że na początku i końcu czasu w ogóle, jakąkolwiek miarą jest mierzony, stoi Bóg, który objawił się Abrahamowi, a potem powołał lud Izraela, z którym połączył obietnice dotyczące zbawienia, Choć dzieli nas sposób odczytywania świętej Księgi Żydów zawierającej Boże objawienie i obietnice, jest to ta sama Księga. Mamy świadomość, że Kościół Jezusa Chrystusa i Izrael wyrosły z tego samego pnia wiary.

Wezwani przez miłość Jezusa Chrystusa i ogarnięci jego Duchem nie możemy pozostawać obojętni wobec przejawów nietolerancji i nienawiści do Żydów. Dwudziestowieczna historia Kościoła chrześcijańskiego obfituje obok pozytywnych i godnych Bożej miłości przykładów w liczne świadectwa wzajemnej nietolerancji, pogardy i nienawiści, które swoją najstraszliwszą intensyfikację osiągnęły w zagładzie narodu żydowskiego podczas drugiej wojny światowej. Przez miłość Boga, którą ciągle na nowo odczytujemy w nauczaniu Jezusa z Nazaretu, pomni na zło, które się stało, wyznajemy nasze grzechy i prosimy o przebaczenie oraz dar nowego życia. Miłość Boga, który do nas chrześcijan najpełniej przemawia przez Chrystusa jest żywym źródłem nowego początku, odnowy i dążenia do budowania wspólnoty w tym duchu.

Na wydarzenie Szoah patrzymy z naszej polskiej perspektywy. Zaś na przejawy nietolerancji i nienawiści w stosunku do polskich Żydów patrzymy z naszej własnej kościelnej perspektywy, to znaczy z perspektywy społeczności, która sama doznając aktów nietolerancji, a czasem wrogości, lepiej potrafi zrozumieć tych, którzy doznali lub doznają prześladowań z powodu niczym nie uzasadnionej pychy. Wobec ciągle pojawiających się oznak nietolerancji, mimo ustawicznej walki o zbudowanie społeczeństwa otwartego wobec inaczej wierzących, my polscy luteranie będziemy solidaryzowali się z tymi, którzy zostali skrzywdzeni.

Wyzwoleni od totalitarnego systemu politycznego możemy swobodnie i na nowo przemyśleć i ukształtować nasze relacje w stosunku do Żydów. Jest dla nas nie bez znaczenia, że obok niewielkiej liczby polskich Żydów, obywateli naszego kraju, istnieje dziś państwo Izrael, zamieszkiwane również przez wielu Żydów urodzonych w naszej Ojczyźnie. Zawsze też mając na uwadze wszechogarniającą miłość Bożą objawioną w Jezusie Chrystusie, wyrażamy nadzieję na pokojowe współżycie wszystkich religii w państwie Izrael, na Bliskim Wschodzie i na całym świecie. Teologicznie nie jesteśmy jeszcze gotowi do zajęcia stanowiska wobec powstania państwa Izrael.

Wyznanie pierwszych chrześcijan, że Jezus jest Chrystusem, stało się w historycznym procesie powodem podziału między chrześcijanami a Żydami. Niestety, nad czym bolejemy, stało się też powodem wzajemnej wrogości, która zrodziła wiele cierpienia. Doświadczenie, które wynosimy z dwudziestowiecznej historii istnienia Kościoła chrześcijańskiego, wyznając dziś, że naszym Panem jest Jezus Chrystus, w sposób jednoznaczny określa naszą drogę. Miłość do Boga i miłość do człowieka, którą odnajdujemy w Jezusie jest dla nas najwyższym przykazaniem. Nieustannie też pragniemy modlić się o to, aby ten największy dar Ducha Bożego ogarniał wszystkich ludzi.

Krzyż Chrystusa nie jest winą Żydów, lecz winą ludzkiej, grzesznej natury, którą Bóg w niewypowiedzianej swojej łasce chce odkupić.

Jako ewangelicy wyznania augsburskiego w niczym nie czujemy się związani wypowiedziami ks. doktora Marcina Lutra przeciwko wyznawcom judaizmu, które naszym zdaniem należą do ducha epoki, która już minęła. Wyrażamy jednak głęboki żal, jeżeli wypowiedzi antyżydowskie ks. doktora Marcina Lutra stały się kiedykolwiek zarzewiem nienawiści i prześladowań Żydów ze strony ewangelików na naszej polskiej ziemi i gdziekolwiek na świecie.

Wyznając Jezusa Chrystusa jako naszego Pana, wyznając, że jest On jednocześnie prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem wyznajemy, że Boże odkupienie dokonało się w historii świata poprzez wybranie i powołanie do tego celu ludu Izraela. Wyznając, że w Jezusie Chrystusie Bóg uczynił nas swoimi dziećmi i uczestnikami swego ludu wyznajemy, że własnością Bożą jesteśmy poprzez suwerenny Boży wybór i powołanie. Chrystus nie jest naszą własnością, lecz my staliśmy się poprzez tajemnicę Bożej łaski własnością Boga. Mając świadomość takiej przynależności, czujemy się powołani do ustawicznego budowania braterskiej serdecznej, pełnej miłości i szacunku wspólnoty z Ludem Izraela.

Synod Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP



Warszawa, 19 marca 2000 r."

czwartek, 15 listopada 2018

Bułeczka reformacyjna

                    Bułeczka reformacyjna. Foto: wikipedia.
Bułeczka reformacyjna jest słodki wypiekiem , zwykle kwadratowego kształtu i wielkości strucli jabłkowej. Symbolizuje Różę Lutra, jednak rzeczywiste godło reformacji posiada pięć boków a nie jak bułeczka - tylko cztery. W środku wypieku widać czerwone serce (z krzyżem) wykonane odrobiną pośrodku. Jedna z legend głosi, że Marcin Luter chciał nadać oryginalną formę temu wyrobowi piekarskiemu, wzorując się na ułożonej przez siebie Róży, jednak pomylił się co do ilości płatków  a przez to – co do liczby jej boków … Mniej popularna teoria zakłada inny rodowód bułeczki reformacyjnej, według której przypomina ona czapkę biskupią (mitrę) z okresu reformacji. Trzecia teoria mówi, że każdy z czterech boków wypieku jest dedykowany czterem najbliższym współpracownikom Lutra. 

Bułeczka reformacyjna znana  jest między w Saksonii, Saksonii-Anhalt i Turyngii . W okolicach Drezna oraz w Vogtland wypieka się też obok bułeczki chleb reformacyjny. Ten jest okrągły i dużo większy, dostępny najczęściej w rozmiarach od 250 do 1000 gramów.
 
Bułeczka reformacyjna jest zwyczajowo rokrocznie produkowana w niemal wszystkich piekarniach, zwłaszcza w październiku, do 31 października (Święto Reformacji).
 
Historia tego wypieku jest w dużej mierze nieznana. Przypuszcza się, że jej początki sięgają czasów wyrabiania słodkości na 11 listopada. "Zwykle na Świętego Marcina (11.11) można znaleźć specjalne rogale zarówno w Erfurcie jak na Śląsku . Musiano je wypiekać na wschodzie jeszcze przed reformacją, ponieważ w Saksonii bułki reformacyjne zastąpiły rogale świętomarcińskie. " (M. Zender, Gestalt und Wandel. Aufsätze zur rheinisch-westfälischen Volkskunde und Kulturraumforschung, 1977, 32). Co ciekawe, dzisiaj można delektować się takimi rogalami, tradycyjnie z białym makiem, w Poznaniu i całej Wielkopolsce z okazji Dnia św. Marcina, polecam! Według starszej teorii bułeczka to ewangelicka modyfikacja podobny wypieków na Wszystkich Świętych .

Aby upiec bułeczkę reformacyjną potrzeba:

- Ciasto drożdżowe: drożdże, mąka, cukier, mleko, szczypta soli, rodzynki, sok z cytryny, posiekane migdały.

- Polewa: cukier puder zmieszany z sokiem z cytryny nanieść pędzelkiem na wypieczoną bułeczkę.

- Dżem truskawkowy, wiśniowy lub morelowy umieścić w zagłębieniu w postaci kleksu.

Smacznego!